KLİNİK DENEYLER

KLİNİK DENEYLER

Bilimin her dalında olduğu gibi, sağlık bilimleri alanında yapılan araştırmalar farklı tür ve farklı desen
oluşturarak hazırlanabilir. Araştırmalar ve anlamlı sonuçları farklı konulara katkıda bulunmayı
hedefler.
Klinik deney; herhangi bir tedavi yönteminin etkinliğinin ve güvenliğinin araştırılması, bir ilacın ya da
tedavi yönteminin diğerine göre farklılığının ya da üstünlüğünün incelenmesi, geliştirilen bir ilacın
denenmesi gibi bilimsel çalışmalarda kullanılabilecek tek araştırma
yöntemidir. (1)

Bu çalışmalar;
Tedavinin komplikasyonları,
İlaçların dozu, doğru alım dozu,
Yan etkileri ve hangi koşullarda nasıl reaksiyonlar alındığı hakkında
bilgi verir.

Klinik deneyler; biri kontrol grubu olmak üzere en az iki grup üzerinde ve genellikle insanlar üzerinde
yapılır.

klinik

Bu süreçte klinisyenlerin dikkat etmesi gereken birçok husus bulunmaktadır;

  • Etik kurallara tümüyle uymalıdır. Bu konuda birçok yayında bilgi edinebilirsiniz. Helsinki
    bildirisi maddelerine göz atabilirsiniz,klinik çalışmalarda ve diğer araştırmalarda insanlar ve
    deney hayvanları için belli kurallar oluşturulmuştur.
  •  Kontrol grubunu mutlaka oluşturmalıdır.
  •  Kusursuz bir deney yapmak olanaksız olacağı için iyi düşünülmüş zamanında planlanmış bir
    süreç yönetmek çok önemlidir.
  •  Uygun deney düzenini oluşturmalıdır. Çünkü bu deneysel hatayı en aza indirecektir. Yeter sayıda denek kullanmalı.
  •  Tamamlanan tek bir deneyle sonuca varmamalıdır. Deney sonuçları çoklu yorumlanmalıdır.
  • Deneyin amacını çok açık ve yalın tutmalıdır.

KLİNİK DENEYİN PLANLANMASI:

Deneye başlamadan önce deneyin iyi düşünülmüş olması gerektiğini söylemiştik bu doğrultuda; deneyin amaçları,düzen ve organizasyonu belirtilmelidir. Her detayın açıklanmasına gerek yoktur.

Kabaca 3 bölümden oluşmalıdır;

  1. GİRİŞ
  2. ÇALIŞMANIN DÜZENİ
  3. ÇALIŞMANIN ORGANİZASYONU
  • GİRİŞ bölümü için: problemin tanımı, temel sorun ve ikincil sorun, ana ve alt hipotezler,
    amaçlar oluşturulmalıdır.
  • ÇALIŞMA DÜZENİ bölümü için: bu kısım araştırmanın yöntemini oluşturur. Denek tanıtımları,
    bireylerin gruplara atanması, örneklem büyüklüğü ve seçim yöntemi, değişkenler, izleme
    işlemleri, veri toplama ve veri analizi gibi maddelerden oluşur.
  • ÇALIŞMA ORGANİZASYONU bölümü için katılımcı araştırmacıların tanıtımı, çalışmanın
    yürütülmesi biçimi, komite ve alt komiteler yer almalıdır.
  • EKLER: ilgili literatür,değerlendirme biçimi, istatistiksel yöntemler hakkında açıklama ve
    formüllere yer verilmeli.

Bir klinik araştırma ana hatlarıyla bu şekilde ele alınabilir fakat; bu tip araştırmalarda karıştırıcı etkenlerin en aza indirilmesi klinisyene ait bir sorumluluktur. Yapıda – uygulamada farklılık, geriye dönük araştırmalar, gönüllüler hatta araştırmanın organizasyonuna bağlı araştırmacıların içinde bulunduğu konum dahi karıştırıcı etken olabilmekte. Araştırmanın hedeflerine göre farklı araştırma düzenleri oluşturulabilir.
Örneğin:

  •  Paralel gruplar düzeni,
  • Rastgele eşli kontrol düzeni,
  •  Çapraz düzen,
  • Sıralı düzen … gibi seçenekler oluşturulabilir.

KAYNAK:
Sümbüloğlu, V. ve Sümbüloğlu, K. (2016). Sağlık Bilimlerinde Araştırma Yöntemleri. 7.Basım. Ankara: Hatipoğlu Yayınları.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir